Tuncay Gündüz https://tuncserver.tail4f9312.ts.net/ Nöroloji, MS ve nöroimmünoloji üzerine — bir hekimin ve bir yazarın defteri. quarto-1.9.38 Wed, 17 Jun 2026 21:00:00 GMT Sessizliğin grameri Tuncay Gündüz https://tuncserver.tail4f9312.ts.net/posts/sessizligin-grameri/ Bir hastaya kötü bir sonucu söylemeden önce geçen o birkaç saniye vardır. Dosyayı kapatırsınız, kapatmasanız da olur; bir nefes alırsınız, almasanız da. O boşluk teknik değildir, ama klinik kararın bir parçasıdır.

Tıp bize çok şey öğretir: hangi bulgu neyi gösterir, hangi sıralamayla sorulur, hangi eşik aşıldığında ne yapılır. Öğretmediği — ya da kenarından öğrettiği — şey, ne zaman susulacağıdır.

Susmak bir boşluk değil, bir gramerdir. Hastanın anlatısına bıraktığınız sessizlik, çoğu zaman bir sonraki sorudan daha çok şey getirir. İnsan, doldurmak için konuşur; ve doldururken, sormadığınız şeyi söyler.

Sunum yaparken kendime tekrarladığım bir cümle var: sen ne kadar konuşursan konuş, anlattığın, karşındakinin anladığı kadardır. Bu, muayene için de geçerli — belki daha çok. Anladığımız, sorduğumuz kadar değil; bıraktığımız sessizliğin getirdiği kadardır.

Bunu bir teknik olarak değil, bir saygı biçimi olarak düşünüyorum. Karşındakine kendi cümlesini kurması için zaman tanımak.

]]> Defter https://tuncserver.tail4f9312.ts.net/posts/sessizligin-grameri/ Wed, 17 Jun 2026 21:00:00 GMT Tanı kriterleri neden durmadan değişiyor? Tuncay Gündüz https://tuncserver.tail4f9312.ts.net/posts/ms-tani-kriterleri/ Hastalar bazen şunu sorar: “Hocam, geçen sene başka söylüyordunuz, şimdi başka. Bilim kararsız mı?”

Soru haklı, ama cevabı tersinden. Bir tanı kriterinin yıllar içinde değişmesi, bilimin kararsızlığı değil; tam da çalıştığının işaretidir. Kriter, o ana kadar elimizdeki en iyi bilginin damıtılmış halidir. Yeni veri geldikçe damıtık da incelir.

Bunu somut bir örnekle göstermek gerekirse — radyolojik izole sendrom (RIS) için 2023’te tanımlanan ölçütlerle, 2024 McDonald kriterleri arasındaki farkı düşünün. İkisi de aynı soruyu sorar: bu kişi ne zaman ve ne kadar olasılıkla klinik MS’e ilerler? Ama eşikleri, dahil ettikleri bulguları ve duyarlılık-özgüllük dengesini farklı kurarlar.

Neden bu kadar önemli?

Çünkü bir kriterin nerede çizgi çektiği, doğrudan kimin “hasta”, kimin “henüz değil” sayılacağını belirler. Çizgiyi erken çekerseniz, hiç ilerlemeyecek kişileri gereksiz kaygı ve tedaviyle yüklersiniz. Geç çekerseniz, erken müdahaleden fayda görecekleri kaçırırsınız.

Bu yüzden kriter karşılaştırması salt akademik bir egzersiz değil; doğrudan kliniğe oturan bir karardır.

Bir kriterin değeri, ne kadar “kesin” göründüğünde değil, belirsizliği ne kadar dürüst yönettiğinde saklıdır.

Bir sonraki yazıda, bu karşılaştırmayı veriyle nasıl yaptığımıza — hayatta kalım analizinden ne öğrendiğimize — bakacağım.

]]> Klinik https://tuncserver.tail4f9312.ts.net/posts/ms-tani-kriterleri/ Sun, 14 Jun 2026 21:00:00 GMT